2-BOB:
Maryam deraza yonida hali ham bir muddat jim turardi. Tong yorishib, ko‘chalar asta-sekin jonlana boshlagan edi. Kechagi tushining ta’siri hali ham undan ketmagan.
U soatiga qaradi.
— Kech qolaman...
Maryam tezda xonasiga qaytdi. Maktabga ketish uchun kiyimlarini tayyorladi, sumkasini oldi va oshxonaga tushdi.
Onasi nonushta tayyorlayotgan edi.
— Nonushta qilib ol, qizim.
— Vaqtim kam, ona.
— Hech bo‘lmasa choy ich.
Maryam stolga o‘tirdi. Onasi uning yuziga qarab, bir necha soniya jim qoldi.
— Bugun boshqachasan.
Maryam kulimsiradi.
— Nega?
— Bilmayman. Ko‘zlaringda qandaydir hayajon bor.
Maryam javob bermadi. U kechagi tushini aytishni xohladi, ammo negadir tiliga so‘z kelmadi.
— Shunchaki yaxshi uxlabman, — dedi u.
Onasi jilmaydi.
— Unda yaxshi.
Maryam uyidan chiqdi.
Bahorning salqin havosi yuziga urildi. Ko‘chada odamlar ko‘paygan, mashinalar birin-ketin yo‘llardan o‘tayotgan edi.
U maktab tomon yurarkan, qulog‘iga quloqchin taqib oldi.
Bugun uning oldida oddiy kun kutayotgandek edi.
Ammo u kunning oxirigacha hayotida kichik, ammo muhim bir voqea sodir bo‘lishini hali bilmasdi.
Maktabga yetib kelganida dugonasi uni eshik oldida kutib turardi.
— Maryam! Qayerda qolding?
— Uyda biroz kechikdim.
— Bugun direktor stipendiya va universitetlar haqida yig‘ilish bo‘lishini aytdi.
Maryam bir zum to‘xtab qoldi.
— Stipendiya?
— Ha. Chet el universitetlari haqida ham gapirishar ekan.
Maryamning qiziqishi uyg‘ondi.
— Qachon?
— Tanaffusdan keyin.
— Unda albatta boraman.
Darslar odatdagidek boshlandi.
Lekin Maryamning xayoli tez-tez o‘sha yig‘ilishga ketardi.
O‘qituvchi savol berganida u bir necha soniya javob topolmay qoldi.
— Maryam, bugun xayollaring qayerda? — dedi o‘qituvchi kulib.
Sinfdagilar kulishdi.
Maryam ham kulimsiradi.
— Kechirasiz, ustoz.
Ammo uning xayolida bitta savol aylanardi:
“Agar men ham chet elda o‘qish imkoniyatiga ega bo‘lsam-chi?”
Tanaffus bo‘lishi bilan u dugonasi bilan majlislar zaliga bordi.
Xona o‘quvchilar bilan to‘la edi.
Bir ustoz sahnaga chiqib, chet elda ta’lim olish imkoniyatlari haqida gapira boshladi.
Maryam diqqat bilan tinglardi.
— Eng muhimi, — dedi ustoz, — imkoniyat kelishini kutib o‘tirmang. Uni izlang.
Bu gap Maryamning yuragiga tegdi.
U daftarini ochib, shu jumlani yozib qo‘ydi.
“Imkoniyat kelishini kutma. Uni izla.”
Yig‘ilish tugagach, o‘quvchilarga bir nechta ma’lumotnoma tarqatildi.
Maryam ulardan birini oldi.
U varaqni buklab, sumkasiga solib qo‘ydi.
Hali hech narsa aniq emas edi.
Hali hech qanday ariza topshirilmagan.
Hali hech qanday qaror qabul qilinmagan.
Ammo Maryam o‘zida g‘alati bir ishonch paydo bo‘lganini his qildi.
Go‘yo ertalabki tushidan keyin hayot unga asta-sekin javob bera boshlagandek edi.
Uyga qaytgach, Maryam sumkasidan o‘sha varaqni oldi.
U stolga o‘tirib, uni yana bir marta o‘qib chiqdi.
Keyin onasining oldiga bordi.
— Ona...
— Ha, qizim?
Maryam qo‘lidagi varaqni uzatdi.
— Men buni sinfda oldim.
Onasi varaqni o‘qib chiqdi.
— Bu nima?
— Chet elda o‘qish imkoniyatlari haqida.
Onasi bir muddat jim qoldi.
Maryam esa uning javobini kutib turardi.
— Agar chindan ham xohlasang, — dedi nihoyat onasi, — harakat qilib ko‘r.
Maryam hayron bo‘lib onasiga qaradi.
— Rostdanmi?
— Ha. Lekin menga bir narsani va’da qil.
— Nima?
— Orzuing ortidan ketayotgan bo‘lsang ham, o‘qishingni hech qachon tashlab qo‘ymaysan.
Maryam jilmaydi.
— Va’da beraman.
O‘sha kecha Maryam uzoq vaqt uxlay olmadi.
Stol ustida esa ertalab yozgan daftar turardi.
U daftarni ochdi.
Ammo bu safar “Istanbul” deb yozmadi.
Boshqa bir gap yozdi:
“Balki hammasi bugundan boshlanayotgandir.”
U qalamini qo‘ydi.
Deraza tashqarisida shahar chiroqlari miltillardi.
Maryam esa hali bilmasdi...
Ertaga uning oldiga keladigan xabar butun rejasini o‘zgartirib yuborishini.